Biến Áp Xuyến Amply Dây Đồng Quấn Theo Mạch Công Suất

Biến áp xuyến amply là bộ phận cung cấp nguồn điện cho mạch công suất, mạch tiền khuếch đại, quạt làm mát, relay bảo vệ loa và những bo mạch phụ bên trong thiết bị âm thanh. Sản phẩm thường có đầu vào 220V, đầu ra điện áp đôi như 24V–0–24V, 35V–0–35V, 40V–0–40V hoặc 60V–0–60V tùy theo thiết kế của từng amply.
Khác với biến áp đổi nguồn thông thường, biến áp dùng cho amply phải đáp ứng đồng thời điện áp chính xác, khả năng cấp dòng lớn và dòng nạp tụ trong thời điểm bật máy. Công suất biến áp, kích thước lõi, tiết diện dây đồng và số lượng cuộn thứ cấp có thể được tính riêng theo bo công suất, số kênh và không gian lắp đặt thực tế.

Biến Áp Xuyến Có Vai Trò Gì Trong Amply?
Biến áp xuyến nhận điện 220V và hạ xuống mức điện áp xoay chiều phù hợp với mạch nguồn của amply. Điện áp này được đưa qua cầu diode và tụ lọc để tạo nguồn một chiều cấp cho transistor hoặc MOSFET công suất.
Amply công suất thường sử dụng nguồn đối xứng gồm đường điện áp dương, điểm 0V và đường điện áp âm. Vì vậy, biến áp có thể được quấn theo dạng:

24V–0–24V.
30V–0–30V.
35V–0–35V.
40V–0–40V.
45V–0–45V.
50V–0–50V.
60V–0–60V.
70V–0–70V.
Điện áp đối xứng riêng theo bo mạch.

Ký hiệu 40V–0–40V cho biết mỗi nhánh từ điểm 0V đến đầu ngoài có điện áp 40V AC. Điện áp giữa hai đầu ngoài là 80V AC, không phải 40V.
Sau khi chỉnh lưu và lọc, điện áp DC thường cao hơn điện áp AC ghi trên cuộn thứ cấp. Chẳng hạn, đầu ra 40V–0–40V AC có thể tạo thành nguồn một chiều đối xứng khoảng ±55V khi không tải. Mức thực tế còn phụ thuộc điện áp lưới, tải, tổn hao diode và độ sụt áp của biến áp.
Vì vậy, không được thay biến áp 35V–0–35V bằng loại 40V–0–40V chỉ vì kích thước tương đương. Điện áp tăng có thể khiến transistor công suất, tụ lọc, cầu diode và linh kiện nguồn phải chịu mức điện áp vượt thiết kế.
Ngoài cuộn công suất chính, biến áp có thể được quấn thêm:

Cuộn 12V cấp quạt làm mát.
Cuộn 12V hoặc 15V cấp relay bảo vệ loa.
Cuộn 15V–0–15V cấp mạch tiền khuếch đại.
Cuộn 5V hoặc 9V cấp mạch hiển thị.
Cuộn riêng cho mạch chống bụp và khởi động mềm.

Các cuộn phụ cần được tính vào tổng công suất của biến áp. Không nên tự quấn hoặc lấy điện từ cuộn chính nếu chưa xác định được điện áp và dòng tải của bo mạch phụ.

Chọn Công Suất Biến Áp Xuyến Cho Amply Như Thế Nào?
Không nên lựa chọn biến áp chỉ dựa vào con số công suất âm thanh ghi trên mặt amply. Công suất loa, công suất đầu ra mỗi kênh và công suất biến áp là những thông số có liên quan nhưng không hoàn toàn giống nhau.
Để chọn đúng biến áp cần xác định:

Điện áp nguồn yêu cầu của bo công suất.
Số lượng kênh khuếch đại.
Công suất thực của mỗi kênh.
Trở kháng loa 4Ω, 6Ω hay 8Ω.
Mạch công suất Class AB, Class D hoặc cấu hình khác.
Số lượng transistor hoặc MOSFET đầu ra.
Khả năng nhiều kênh hoạt động đồng thời.
Chế độ nghe nhạc, karaoke hay đánh công suất liên tục.
Điều kiện thông gió trong vỏ máy.

Amply hai kênh nghe nhạc không phải lúc nào cũng cần biến áp có công suất bằng tổng công suất cực đại của cả hai kênh. Tín hiệu âm thanh thay đổi liên tục và ít khi cả hai kênh cùng phát công suất đỉnh trong thời gian dài.
Ngược lại, cục đẩy sử dụng cho karaoke, hội trường hoặc loa sân khấu có thể phải hoạt động ở mức tải cao liên tục. Biến áp cần có công suất dự phòng tốt hơn để hạn chế sụt nguồn, méo tiếng và phát nhiệt.
Trở kháng loa cũng ảnh hưởng lớn đến dòng điện mà mạch công suất yêu cầu. Khi sử dụng loa 4Ω, dòng điện đầu ra thường cao hơn so với loa 8Ω ở cùng mức điện áp. Amply đánh tải thấp cần biến áp có cuộn thứ cấp đủ lớn, cầu diode chịu dòng tốt và tụ lọc phù hợp.
Một số mức công suất thường gặp gồm:

100VA–300VA cho amply mini và mạch công suất nhỏ.
300VA–500VA cho amply nghe nhạc công suất vừa.
500VA–800VA cho amply karaoke hoặc hai kênh công suất khá.
1000VA–1500VA cho cục đẩy và amply công suất lớn.
2KVA trở lên cho nhiều kênh, tải thấp hoặc hệ thống âm thanh chuyên dụng.

Đây chỉ là nhóm tham khảo. Hai amply cùng ghi công suất 1000W nhưng có thể cần biến áp khác nhau do điện áp nguồn, mạch khuếch đại, số kênh và chế độ vận hành không giống nhau.
Biến áp có công suất quá nhỏ dễ làm điện áp nguồn tụt mạnh khi tiếng bass xuất hiện, khiến âm thanh yếu, thiếu lực, méo hoặc mạch bảo vệ hoạt động. Biến áp quá lớn lại chiếm nhiều không gian, tăng khối lượng và có thể tạo dòng khởi động cao hơn khi bật máy.

Cách Đặt Quấn Biến Áp Xuyến Cho Amply
Khi đặt sản xuất biến áp xuyến amply, thông tin quan trọng nhất không phải tên thương hiệu máy mà là thông số của mạch nguồn. Cần cung cấp đầy đủ:

Điện áp đầu vào 220V.
Điện áp thứ cấp chính.
Công suất VA hoặc KVA.
Dòng điện cần cấp cho cuộn chính.
Điện áp và dòng của các cuộn phụ.
Số lượng kênh công suất.
Công suất và trở kháng loa dự kiến.
Kích thước khoang lắp biến áp.
Đường kính tối đa.
Chiều cao tối đa.
Vị trí dây đầu vào và đầu ra.
Thời gian máy hoạt động liên tục.

Nếu thay biến áp cũ bị cháy, nên cung cấp ảnh tem, đường kính, chiều cao, số lượng dây và điện áp từng cuộn. Không nên chỉ gửi khối lượng biến áp vì hai sản phẩm có cùng khối lượng chưa chắc có cùng điện áp hoặc công suất.
Trường hợp mất tem, có thể xác định điện áp phù hợp qua sơ đồ bo mạch, điện áp định mức của tụ nguồn và loại transistor công suất. Tuy nhiên, tụ ghi 63V không đồng nghĩa mạch bắt buộc sử dụng nguồn ±63V. Điện áp vận hành phải thấp hơn giới hạn chịu đựng của tụ và toàn bộ linh kiện trên bo.
Cần phân biệt rõ những yêu cầu như:

35V–0–35V là một cuộn có điểm giữa.
Hai cuộn 35V độc lập là hai cuộn tách riêng.
35V đôi có thể bị hiểu theo hai cách nếu không ghi sơ đồ.
0V–35V chỉ có một điện áp đơn.
35V–0–35V có tổng điện áp hai đầu ngoài là 70V.

Nếu amply có hai bo công suất độc lập, có thể sử dụng một cuộn chung đủ dòng hoặc hai cuộn riêng cho từng kênh. Hai cuộn độc lập giúp tách nguồn tốt hơn nhưng cần tính đúng công suất, chiều pha và sơ đồ chỉnh lưu.

Vì Sao Amply Bị Ù Dù Đã Dùng Biến Áp Xuyến?
Biến áp xuyến có từ trường rò tương đối thấp nhưng không đảm bảo amply sẽ hoàn toàn hết ù. Tiếng ù còn có thể xuất phát từ cách đi dây, điểm tiếp đất, cầu diode, tụ lọc, dây tín hiệu và vị trí bố trí linh kiện.
Để hạn chế nhiễu, dây nguồn 220V nên được đặt cách xa dây tín hiệu đầu vào. Các dây thứ cấp cấp dòng lớn nên được xoắn theo cặp và đi theo tuyến ngắn, tránh chạy song song với dây âm thanh mức nhỏ.
Biến áp không nên đặt quá gần bo tiền khuếch đại, mạch phono hoặc đầu vào micro. Nếu không gian hạn chế, có thể xoay vị trí biến áp để tìm hướng tạo ảnh hưởng từ trường thấp hơn lên mạch tín hiệu.
Điểm 0V của nguồn công suất, mass tín hiệu và tiếp đất vỏ máy cần được bố trí đúng sơ đồ. Đấu mass thành nhiều vòng kín có thể tạo hiện tượng vòng lặp tiếp đất và làm loa phát tiếng ù dù biến áp hoạt động bình thường.
Biến áp phải được gá bằng bu lông, đệm cách điện và nắp giữ phù hợp. Không để bu lông cùng khung kim loại tạo thành vòng dẫn điện kín xuyên qua tâm và bao quanh lõi, vì có thể phát sinh dòng cảm ứng làm biến áp rung, nóng hoặc cháy chi tiết gá.
Với biến áp công suất lớn, dòng từ hóa khi vừa bật máy có thể khiến cầu chì đứt hoặc aptomat tác động. Mạch khởi động mềm giúp hạn chế dòng xung bằng cách cấp điện qua điện trở trong thời gian ngắn rồi mới đóng relay nối trực tiếp nguồn.
Phía sơ cấp cần có cầu chì hoặc aptomat phù hợp. Phía thứ cấp cũng nên được bảo vệ theo từng cuộn, đặc biệt khi biến áp có nhiều đầu ra cấp cho các bo mạch khác nhau.
Sau khi lắp đặt nên cấp điện không tải để đo toàn bộ điện áp thứ cấp. Tiếp theo kiểm tra điện áp sau chỉnh lưu, chiều cấp nguồn, nhiệt độ biến áp và dòng không tải trước khi kết nối loa.
Khi chạy thử cần tăng âm lượng từng bước, theo dõi độ sụt nguồn, nhiệt độ cầu diode, tụ lọc, sò công suất và biến áp. Nếu máy nóng nhanh, ù lớn hoặc điện áp hai nhánh nguồn lệch nhau, cần ngắt điện và kiểm tra lại trước khi sử dụng lâu dài.
Hotline tư vấn và hỗ trợ trực tiếp: 0986.203.203