Cửa
hàng
Hotline 0949.904.988 / 0974.642.249 (Call/SMS/Zalo)
CÔNG TY CỔ PHẦN LITANDA VIỆT NAM
Mất pha xảy ra khi một trong ba dây pha (thường ký hiệu là L1, L2, L3 hoặc A, B, C) của hệ thống điện 3 pha bị đứt, lỏng tiếp điểm ở đầu cực máy biến áp, sập cầu chì, hoặc do sự cố đứt đường dây truyền tải ngoài lưới. Hiện tượng này làm gián đoạn dòng điện đối xứng, gây ra sự mất cân bằng nghiêm trọng và tiềm ẩn nguy cơ phá hủy thiết bị rất cao trong toàn bộ hệ thống phân phối điện của nhà xưởng.
Các dấu hiệu nhận biết hiện tượng điện 3 pha thiếu pha rất đặc trưng:
Đối với thiết bị chiếu sáng hoặc tải 1 pha: Một số khu vực, tủ phân phối nhánh hoặc hệ thống đèn chiếu sáng tự nhiên bị mất điện hoàn toàn trong khi các khu vực khác vẫn hoạt động bình thường do phụ tải đó đấu nối trực tiếp vào pha bị sự cố.
Đối với động cơ 3 pha (Motor): Động cơ mất khả năng tạo mô-men quay, không thể khởi động, phát ra tiếng kêu ù ù lớn do dòng điện không đối xứng gây ra hiện tượng cộng hưởng từ trường, đồng thời rung lắc dữ dội nhưng trục đứng yên. Nếu vẫn cố tình vận hành, cuộn dây bên trong sẽ bị quá nhiệt cực độ, chảy lớp cách điện và nhanh chóng bốc khói.
Đối với tủ điện điều khiển: Rơ-le bảo vệ mất pha (Phase Failure Relay) hoặc đèn báo lỗi pha trên mặt tủ điện lập tức chuyển sang trạng thái cảnh báo (đèn đỏ Fault/Trip), đồng thời kích hoạt cơ chế ngắt mạch điều khiển để bảo vệ toàn bộ phụ tải phía sau
Về mặt kỹ thuật, một chiếc ổn áp 3 pha truyền thống hay đời mới không thể tự động tạo ra một pha mới từ hai pha còn lại. Ổn áp chỉ có chức năng điều chỉnh biên độ điện áp (tăng áp hoặc hạ áp) của từng pha sao cho đạt mức ổn định 380V/400V.
Khi xảy ra sự cố mất pha, tùy thuộc vào cấu hình mạch điều khiển bên trong, máy ổn áp sẽ xử lý theo hai hướng:
Đối với các dòng ổn áp cơ bản: Khi mất một pha, điện áp pha đó sụt về 0V. Động cơ servo hoặc mạch quét sẽ cố gắng kéo chổi than điên cuồng để bù áp, gây quá tải cục bộ, làm cháy mô-tơ quét hoặc làm hư hỏng các cuộn dây pha còn lại do lệch pha nặng.
Đối với các dòng ổn áp thông minh có tích hợp mạch bảo vệ: Ngay khi phát hiện một pha bị sụt áp đột ngột hoặc mất hẳn, hệ thống rơ-le ngắt điện (Auto-protect) sẽ kích hoạt, lập tức cắt toàn bộ nguồn điện đầu ra để bảo vệ an toàn tuyệt đối cho các thiết bị phía sau.
Hiểu lầm phổ biến và nguy hiểm nhất của nhiều người dùng trong vận hành hệ thống điện công nghiệp là kỳ vọng ổn áp có thể hoạt động như một bộ biến tần hoặc bộ chuyển đổi pha (Phase Converter), tức là có khả năng “biến” nguồn điện 2 pha hoặc nguồn điện 3 pha bị thiếu pha trở thành một nguồn 3 pha hoàn chỉnh. Thực tế kỹ thuật, hai khái niệm này hoàn toàn khác biệt:
Chức năng bảo vệ mất pha của ổn áp: Chỉ mang tính chất phát hiện sự cố và ngắt kết nối mạch điện. Thiết bị ổn áp lúc này đóng vai trò như một “lính gác” an toàn, thấy có hiện tượng mất pha hoặc sụt áp pha là lập tức cắt nguồn đầu ra để cứu toàn bộ thiết bị phía sau khỏi bị thiêu rụi, chứ bản thân ổn áp hoàn toàn không có khả năng tự cấp điện hay bù đắp năng lượng thay thế cho pha bị mất.
Khái niệm tạo lại pha (Phase Generation): Đòi hỏi sự can thiệp của các thiết bị điện tử công suất lớn và chuyên dụng như máy phát điện 3 pha đồng bộ hoàn chỉnh, bộ nghịch lưu (Inverter) công suất cao hoặc các bộ chuyển đổi pha tĩnh/quay chuyên biệt. Những thiết bị này có khả năng xử lý tín hiệu phức tạp để tái tạo lại dạng sóng sin chuẩn của pha bị khuyết. Ổn áp cấu tạo theo nguyên lý truyền thống hay mạch quét cơ khí hoàn toàn không có chức năng này và không thể thay thế cho bộ chuyển đổi pha.
Khi nguồn điện 3 pha bị thiếu pha (mất một trong ba pha) mà hệ thống không được ngắt kịp thời bởi các thiết bị bảo vệ chuyên dụng, các động cơ điện (motor) và toàn bộ dây chuyền máy móc sẽ phải gánh chịu những hậu quả nặng nề cả về điện và cơ khí:
Hiệu ứng dòng điện lệch pha và quá tải cục bộ: Khi một pha bị đứt hoặc mất tín hiệu, dòng điện tiêu thụ sẽ không còn phân bổ đối xứng. Thay vào đó, tải trọng và dòng điện sẽ dồn toàn bộ gánh nặng lên hai pha còn lại, khiến cường độ dòng điện tăng vọt vượt xa mức định danh (thường tăng từ 1.5 đến 2 lần), gây ra hiện tượng quá tải không đối xứng cực kỳ nguy hiểm.
Quá nhiệt nhanh chóng và cháy cuộn dây (Stator Winding Burnout): Do dòng điện tăng cao đột ngột kết hợp với việc mất từ trường quay đều, lõi đồng bên trong động cơ sẽ bị nung nóng cực độ. Chỉ sau một vài phút vận hành trong tình trạng thiếu pha, lớp vật liệu cách điện của cuộn dây sẽ bị chảy nhựa, gây chập vòng các pha với nhau và làm motor bốc khói, cháy hỏng hoàn toàn.
Biến dạng cơ học và phá hủy chi tiết truyền động: Sự mất cân bằng pha tạo ra lực từ quay không đều, làm xuất hiện các mô-men xoắn ngược và dao động cơ học cường độ cao. Tình trạng rung lắc dữ dội này sẽ làm mòn nhanh các ổ bạc đạn (ổ bi), gây nứt vỡ chân đế, gãy trục rotor hoặc phá hủy các khớp nối cơ khí liên kết giữa motor và máy móc tải phía sau.
Để đảm bảo an toàn toàn diện cho hệ thống điện 3 pha trước các sự cố mất pha, sụt áp hay biến động nguồn, tủ điện tổng không thể chỉ trông chờ vào một mình ổn áp mà cần được trang bị đồng bộ các thiết bị bảo vệ chuyên dụng sau:
Rơ-le bảo vệ mất pha, ngược pha và lệch pha (Phase Failure, Sequence & Asymmetry Relay): Đây là thiết bị giám sát cốt lõi, làm nhiệm vụ theo dõi liên tục sự hiện diện của cả 3 pha, thứ tự pha và độ cân bằng điện áp. Ngay khi phát hiện đứt pha, đảo thứ tự pha (ngược pha làm motor quay ngược chiều gây hỏng máy) hoặc lệch pha vượt ngưỡng, rơ-le sẽ lập tức ngắt cuộn hút của Contactor tổng để cách ly hệ thống.
Aptomat tổng MCCB/MCB 3 pha chất lượng cao: Đảm bảo khả năng cắt dòng ngắn mạch nhanh chóng và an toàn tuyệt đối khi xảy ra sự cố chạm chập pha-pha hoặc pha-mass do hậu quả của mất pha hoặc quá tải nặng gây ra.
Thiết bị chống sét lan truyền và bảo vệ quá áp (SPD & Overvoltage Protector): Đóng vai trò hấp thụ và triệt tiêu các xung điện áp quá độ do sét đánh lan truyền hoặc do hiện tượng đóng cắt các phụ tải công suất lớn trên lưới, bảo vệ an toàn cho các bo mạch điều khiển PLC nhạy cảm.
Rơ-le nhiệt hoặc Aptomat chuyên dụng bảo vệ động cơ (MPCB): Lắp đặt riêng cho từng nhánh motor để bảo vệ chống quá tải, kẹt trục và mất pha cục bộ, phối hợp nhịp nhàng với rơ-le tổng để tối ưu hóa khả năng bảo vệ phần cơ khí.
Không phải lúc nào bạn cũng có thể tự ý khởi động lại ổn áp hoặc đóng điện trở lại khi xảy ra sự cố điện. Việc thiếu kiến thức chuyên môn khi can thiệp vào hệ thống điện công suất lớn có thể dẫn đến nguy cơ phóng điện hoặc phá hủy dây chuyền. Hãy gọi ngay cho đội ngũ kỹ thuật điện chuyên nghiệp trong các trường hợp sau:
Ổn áp liên tục ngắt điện (nhảy aptomat bảo vệ) ngay khi vừa bật lên, cho thấy hệ thống đang bị chạm chập bên trong, quá tải nặng hoặc đánh thủng cách điện.
Nguồn điện đầu vào chớp tắt liên tục kèm tiếng nổ lách tách ở đường dây ngoài cột điện, phản ánh tình trạng lỏng tiếp điểm nghiêm trọng hoặc đứt dây truyền tải.
Xuất hiện mùi khét của nhựa cháy hoặc khói bốc lên từ bên trong ổn áp hoặc tủ điện tổng do cuộn dây bị quá nhiệt cực độ, nguy cơ cháy nổ rất cao.
Hệ thống máy móc công nghiệp báo lỗi pha đỏ rực trên màn hình PLC mà không rõ nguyên nhân gốc rễ, cần thiết bị chuyên dụng để kiểm tra thứ tự pha và điện trở cách điện.
Để được tư vấn, hỗ trợ và đặt hàng quý khách hàng vui lòng liên hệ địa chỉ dưới đây:
Với định hướng xây dựng nội dung chính xác, dễ hiểu và hữu ích, Mạnh thường xuyên nghiên cứu thông số sản phẩm, tài liệu kỹ thuật và nhu cầu thực tế của người sử dụng để cung cấp những thông tin có giá trị, giúp khách hàng dễ dàng lựa chọn sản phẩm và giải pháp phù hợp.
Ổn áp 3 pha dùng với máy phát điện: Có tương thích không và cần lưu ý gì? 
Ổn áp trước hay sau UPS: Phương án nào phù hợp hệ thống điện công nghiệp? 
Ổn áp 3 pha cho data center: Nên đặt ở đâu so với UPS? 
Ổn áp 3 pha cho khách sạn tòa nhà: Chọn ổn áp tổng hay chia theo hệ thống? 
Ổn áp 3 pha cho nhà máy thực phẩm: Chọn cho motor, lạnh và dây chuyền 
Ổn áp 3 pha cho xưởng in: Chọn cho máy in, sấy và điều hòa 